Czy szkolenie BHP kierowcy może odbyć się online? Decyduje rzeczywisty zakres obowiązków na stanowisku

Możliwość odbycia okresowego szkolenia BHP kierowcy online nie wynika z samej nazwy stanowiska, lecz z faktycznie wykonywanej pracy. Znaczenie mają między innymi grupa pracownicza, zakres zadań, używane urządzenia oraz zagrożenia ujęte w ocenie ryzyka, ponieważ samokształcenie kierowane może dotyczyć odpowiednich grup innych niż robotnicza, podczas gdy dla grupy robotniczej właściwą formą okresowego szkolenia jest instruktaż.

Od czego zależy możliwość odbycia szkolenia BHP kierowcy online?

Możliwość odbycia okresowego szkolenia BHP dla kierowców online zależy przede wszystkim od rzeczywistego profilu pracy, a nie od samej nazwy stanowiska. Zakres obowiązków może obejmować nie tylko przewóz, lecz także dodatkowe zadania przy pojeździe, ładunku lub dokumentacji. Ten rzeczywisty katalog zadań jest potrzebny do prawidłowej klasyfikacji stanowiska.

Przy ocenie trzeba uwzględnić grupę pracowniczą oraz zagrożenia ujęte w ocenie ryzyka zawodowego. Ocena ta powinna obejmować wszystkie czynności i narażenia związane z pracą, a program szkolenia okresowego powinien odpowiadać zarówno właściwej grupie, jak i rzeczywistym zagrożeniom.

Znaczenie ma także forma przewidziana dla danej grupy. Samokształcenie kierowane może dotyczyć prawidłowo zakwalifikowanych grup innych niż robotnicza. Jeżeli stanowisko należy do grupy robotniczej, okresowe szkolenie BHP ma formę instruktażu, więc zwykły samodzielny kurs internetowy nie będzie wystarczający.

Nie istnieje zatem jedna odpowiedź właściwa dla każdego kierowcy. Brak konkretnej czynności, na przykład załadunku, sam w sobie nie przesądza o dopuszczalności szkolenia online. Najpierw trzeba ustalić faktyczne zadania pracownika, kwalifikację stanowiska i zgodność programu z występującymi zagrożeniami.

Zakres rzeczywistych obowiązków a kwalifikacja stanowiska

Sama nazwa etatu nie przesądza o kwalifikacji stanowiska kierowcy. Ocenę trzeba oprzeć na tym, jak praca wygląda w praktyce: jakie zadania pracownik wykonuje, z jakich urządzeń korzysta i na jakie narażenia jest wystawiony. Podobna nazwa stanowiska może obejmować różne katalogi czynności, a tym samym odmienne potrzeby szkoleniowe.

Analiza powinna uwzględniać opis stanowiska, codzienne czynności, używany sprzęt oraz warunki wykonywania pracy. Znaczenie mają nie tylko obowiązki związane z jazdą, lecz także zadania realizowane poza pojazdem. Pojedynczy przykład nie przesądza jednak automatycznie o przypisaniu stanowiska do konkretnej grupy szkoleniowej.

• Katalog zadań – należy ustalić, co kierowca faktycznie wykonuje w typowym dniu pracy, a nie tylko sprawdzić nazwę stanowiska w dokumentach.
• Używane urządzenia – trzeba uwzględnić sprzęt wykorzystywany przy realizacji obowiązków, ponieważ może wiązać się z dodatkowymi narażeniami.
• Ocena ryzyka zawodowego – powinna obejmować rzeczywisty przebieg pracy i ujawniać narażenia występujące poza samą jazdą.
• Program szkolenia – powinien odpowiadać faktycznym czynnościom oraz zagrożeniom kierowcy, a nie ograniczać się do ogólnych informacji dotyczących bezpieczeństwa na drodze.

Różnice między kierowcą wykonującym wyłącznie przewóz a pracownikiem z dodatkowymi zadaniami

Różnica między kierowcą wykonującym wyłącznie przewóz a pracownikiem realizującym także inne zadania wynika z faktycznego przebiegu pracy. Samo korzystanie z samochodu służbowego nie wystarcza, by uznać stanowisko za mieszane. Pracownik administracyjny-kierowca może zajmować się przede wszystkim pracą biurową i tylko okresowo wyjeżdżać służbowo. W takim przypadku sporadyczne prowadzenie auta nie tworzy automatycznie nowej grupy zawodowej.

Inaczej należy ocenić stanowisko, na którym kierowca regularnie wykonuje zadania poza pojazdem. Przykładem jest magazynier-kierowca, łączący przewóz z obowiązkami magazynowymi. Załadunek, rozładunek lub obsługa urządzeń zwiększają zakres analizowanych zagrożeń. Nie oznacza to jednak, że każdy kierowca z dodatkowymi zadaniami automatycznie należy do grupy robotniczej. Decydują rzeczywiste obowiązki oraz ich ocena.

Dlatego szkolenia bhp dla kierowców powinny być dobierane po porównaniu profilu pracy z programem szkolenia. Program ograniczony do bezpiecznej jazdy może nie odpowiadać stanowisku, na którym przewóz jest tylko jedną z kilku funkcji.

Kiedy kierowca może odbyć szkolenie okresowe w formie online?

Szkolenie okresowe BHP kierowcy może odbyć się online, jeżeli rzeczywiste stanowisko należy do grupy innej niż robotnicza, dla której dopuszczono samokształcenie kierowane. O formie szkolenia nie decyduje sama nazwa stanowiska ani fakt, że pracownik większość czasu spędza za kierownicą.

Jeżeli obowiązki odpowiadają grupie robotniczej, właściwą formą szkolenia okresowego jest instruktaż. Samodzielny kurs internetowy nie zastępuje wtedy wymaganej formy. Przy kwalifikowaniu stanowiska trzeba uwzględnić rzeczywiste czynności, rozpoznane zagrożenia oraz organizację pracy.

Brak załadunku lub prac technicznych nie przesądza automatycznie o możliwości wyboru szkolenia online. Program powinien odpowiadać zagrożeniom i czynnościom występującym na konkretnym stanowisku, a nie tylko ogólnej etykiecie „BHP dla kierowców”.

Przed wyborem formy szkolenia pracodawca powinien więc przeanalizować kwalifikację stanowiska, ocenę ryzyka i zgodność programu z wykonywaną pracą. Dopiero gdy stanowisko należy do grupy, dla której dopuszczono samokształcenie kierowane, szkolenie okresowe online jest możliwe. Taka forma nie zastępuje szkolenia wstępnego ani instruktażu dotyczącego konkretnych czynności.

Kiedy potrzebny jest instruktaż związany z pracą kierowcy?

Instruktaż związany z pracą kierowcy jest potrzebny, gdy rzeczywiste obowiązki obejmują zadania fizyczne, techniczne lub organizacyjne związane z konkretnymi zagrożeniami. Dotyczy to w szczególności stanowisk zakwalifikowanych do grupy robotniczej, dla których okresowe szkolenie BHP prowadzi się w formie instruktażu. O kwalifikacji decydują rzeczywisty zakres pracy, używane wyposażenie i ocena ryzyka, a nie sama nazwa stanowiska.

Program powinien odnosić się do czynności faktycznie wykonywanych przez kierowcę, w tym zadań pomocniczych. Samo omówienie zasad ruchu drogowego lub ergonomii za kierownicą może być niewystarczające, jeśli pracownik wykonuje również prace przy pojeździe, na placu albo przy rampie.

• czynności fizyczne — załadunek, rozładunek, mocowanie ładunku i pracę przy rampie;
• używane urządzenia — wyposażenie pojazdu, wózek paletowy lub windę załadowczą;
• zagrożenia w miejscu pracy — ryzyko upadku, przygniecenia, niekontrolowanego ruchu towaru oraz ruch pojazdów na placu;
• organizację bezpiecznej pracy — zasady poruszania się po terenie i postępowanie w sytuacjach awaryjnych.

Obsługa windy załadowczej wiąże się z zagrożeniami przygniecenia i upadku, a załadunek lub rozładunek generuje dodatkowe narażenia związane z przemieszczanym ładunkiem. Takie elementy powinny znaleźć odzwierciedlenie w instruktażu, niezależnie od tego, że kierowca większość dnia spędza w kabinie.

Załadunek, rozładunek, mocowanie ładunku i obsługa windy załadowczej

Praca przy ładunku rozszerza zakres zagrożeń uwzględnianych w instruktażu kierowcy. Znaczenie mają faktycznie wykonywane czynności, używany sprzęt oraz warunki pracy na placu lub rampie.

• Załadunek obejmuje przemieszczanie towarów i może wiązać się z pracą na rampie. W instruktażu trzeba omówić organizację przeładunku, ruch innych pojazdów oraz zasady bezpiecznego poruszania się w tym obszarze.
• Rozładunek wymaga omówienia zagrożeń związanych z przemieszczanym towarem i miejscem wykonywania pracy, a także właściwych środków ochrony.
• Mocowanie ładunku wymaga wiedzy o jego bezpiecznym zabezpieczeniu przed przesunięciem. Zakres instruktażu powinien odpowiadać czynnościom faktycznie powierzonym kierowcy.
• Obsługa windy załadowczej wiąże się z ryzykiem przygniecenia i upadku. Trzeba omówić zasady bezpiecznej pracy z konkretnym urządzeniem oraz właściwe instrukcje.

Jeżeli kierowca korzysta z wózka, pracuje przy rampie albo współdziała z inną osobą podczas przeładunku, zadania te powinny zostać ujęte w ocenie ryzyka i programie szkolenia BHP. Instruktaż powinien wyraźnie rozdzielać poszczególne obowiązki i wskazywać zagrożenia związane z każdym z nich. Nie zastępuje on ewentualnych wymagań dotyczących obsługi urządzenia.

Specyfika kierowców autobusów, kurierów, kierowców ciężarówek i kierowców ADR

Nie każdy kierowca wykonuje pracę o takim samym profilu. Zakres zagrożeń i treści szkolenia zależy od rodzaju przewozu, kontaktu z pasażerami, pracy przy towarze oraz dodatkowych obowiązków. Dlatego szkolenie BHP powinno uwzględniać rzeczywiste czynności, a nie wyłącznie typ pojazdu.

Kierowca autobusu może wymagać ujęcia w szkoleniu zagadnień związanych z bezpieczeństwem pasażerów, natomiast u kuriera większe znaczenie mogą mieć powtarzalne czynności przy paczkach i organizacja pracy na zapleczu. W przypadku kierowcy ciężarówki sama rezygnacja z rozładunku nie przesądza o ograniczonym zakresie szkolenia. Trzeba przeanalizować wszystkie faktycznie powierzone zadania.

W przypadku kierowcy ADR dodatkowe zagrożenia mogą wynikać z kontaktu z materiałami niebezpiecznymi, dlatego zakres szkolenia powinien uwzględniać rodzaj powierzonych zadań i przewożonego materiału. Ostateczny zakres szkolenia każdego z tych kierowców wynika z rzeczywistych obowiązków oraz oceny ryzyka na konkretnym stanowisku.

Jak zweryfikować stanowisko przed wyborem szkolenia online?

Przed wyborem szkolenia online trzeba ocenić nie samą nazwę stanowiska, lecz jego rzeczywisty zakres. Pomocna będzie kolejność działań, która pozwoli porównać organizację pracy z wymaganiami kursu:

• Spisz rzeczywiste obowiązki. Uwzględnij prowadzenie pojazdu, przewóz osób lub towarów, czynności przy pojeździe oraz zadania wykonywane poza kabiną. Opis powinien odpowiadać faktycznemu katalogowi zadań, a nie tylko nazwie stanowiska.
• Wymień czynności dodatkowe i używane urządzenia. Zaznacz prace przy ładunku, korzystanie ze sprzętu pomocniczego, obsługę urządzeń oraz kontakt z substancjami. Przy każdej czynności odnotuj jej częstotliwość i warunki wykonywania.
• Porównaj listę z oceną ryzyka. Ocena ryzyka powinna obejmować wszystkie czynności i narażenia występujące na danym stanowisku. Jeśli dokument nie odzwierciedla faktycznej pracy, sam wybór kursu online nie rozwiązuje problemu właściwego dopasowania szkolenia.
• Ustal właściwą grupę pracowniczą. Dopiero po analizie obowiązków można sprawdzić, do jakiej grupy należy stanowisko i jaka forma szkolenia jest dla niej dopuszczalna. Pojawienie się zadań o charakterze robotniczym może oznaczać potrzebę instruktażu, niezależnie od opisu kursu na platformie.
• Porównaj program z zagrożeniami. Program szkolenia powinien odpowiadać grupie pracowniczej oraz zagrożeniom rozpoznanym na konkretnym stanowisku. Sama oferta oznaczona jako „szkolenia BHP dla kierowców” nie zastępuje takiego porównania.
• Sprawdź status osoby wykonującej przewóz. Samozatrudnionego kierowcy nie należy automatycznie utożsamiać z pracownikiem zatrudnionym na umowie o pracę. Trzeba więc ustalić, w jakiej relacji i w jakiej organizacji pracy dana osoba wykonuje zadania.

Jeżeli po tej weryfikacji pozostają wątpliwości, trzeba uwzględnić indywidualną organizację pracy i ocenę specjalisty BHP, zamiast opierać się wyłącznie na deklaracji, że kurs jest przeznaczony dla kierowców.

Czego szkolenie BHP online nie zastępuje na stanowisku kierowcy?

Ukończenie okresowego szkolenia BHP online potwierdza realizację konkretnego szkolenia BHP. Nie oznacza, że kierowca odbył szkolenie wstępne, instruktaż dotyczący konkretnych czynności ani szkolenie przewozowe lub uzyskał kwalifikacje zawodowe wymagane przy wykonywaniu przewozu.

Odrębnym elementem może być również szkolenie ADR, jeżeli obowiązki obejmują przewóz materiałów niebezpiecznych. Zaświadczenie okresowego BHP nie zastępuje takiej kwalifikacji.

Odpis zaświadczenia potwierdzającego ukończenie okresowego szkolenia BHP przechowuje się w aktach osobowych. Dokument ten należy odróżniać od dokumentów potwierdzających Kod 95, szkolenie przewozowe lub inne kwalifikacje kierowcy.